< wstecz

FESTIWAL NAUKI 2015

 

SPORT W ARCHITEKTURZE-ARCHITEKTURA SPORTU
FESTIWAL NAUKI 2015


W dniach 14-15 czerwca bieżącego roku odbywała się dwunasta już edycja Festiwalu Nauki. Dla architektury, istniejącej na uczelni dopiero od kilku lat, była to doskonała okazja do promocji, a także prezentacji osiągnięć studentów i kierunków pracy badawczej w Katedrze Architektury i Urbanistyki WBAiIŚ UZ.

Hasłem tegorocznej edycji FN był sport, dlatego pierwszy dzień festiwalu odbywał się na stadionie uniwersyteckim przy ul. Wyspiańskiego. Poszczególne wydziały przygotowały własne stoiska, ale stoisko architektoniczne należało z pewnością do najbardziej interesujących i przyciągnęło uwagę wielu zielonogórzan, którzy tego dnia znaleźli się na stadionie. Można tu było obejrzeć ekspozycję plansz i makiet obiektów sportowych, opracowanych przez studentów w ramach zajęć projektowych na uczelni; zwłaszcza makiety wzbudzały powszechny podziw oglądających. Ponadto członkowie studenckiego koła naukowego „Architektura w Przestrzeni Zrównoważonej” oraz studenci AIU– pod kierunkiem prowadzących: dr M. Pszczółkowskiego, mgr inż. arch. M. Golańskiego oraz mgr inż.arch. Justyny Juchimiuk, przygotowali kilka atrakcji dla najmłodszych mieszkańców miasta. Szczególnym zainteresowaniem cieszył się Aktywny Czerwony Dywan – gra przestrzenna z wykorzystaniem kostki do gry, związana z miejskimi obiektami sportowymi. Dzieciaki interesowały się także grą Memo, polegającą na łączeniu miejskich obiektów sportowych z ich nazwami, dorośli natomiast mieli okazję wzięcia udziału w ankiecie na temat atrakcyjności tych placówek.
Drugi dzień festiwalu odbywał się tradycyjnie na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska przy ul. prof. Z. Szafrana 1. Zróżnicowany program działań architektonicznych składał się z wykładów, warsztatów i wystaw. Można powiedzieć, że tegoroczny festiwal stał się pretekstem do prezentacji jednego z kierunków badań Katedry Architektury i Urbanistyki, kierowanej przez prof. dra inż. arch. Zbigniewa Bacia,
a mianowicie – architektury sportu w środowisku miejskim połączonego z szeroko pojętą humanizacją przestrzeni. Cykl wykładowy inaugurował dr Michał Pszczółkowski, prezentując związki sportu i sztuki na przykładzie igrzysk olimpijskich. Mało kto wie, że aż do lat pięćdziesiątych XX wieku w ramach igrzysk olimpijskich organizowano konkurs sztuki
i literatury, z którego medale przywozili także polscy artyści i literaci.
Dr inż. arch. Piotr Sobierajewicz przedstawił wykład oraz omówił prace projektowe, poświęcone ciągom pieszo-rowerowym z towarzyszącą im architekturą, będące tematem semestralnym opracowywanym przez zespoły studenckie. W wyniku wszechstronnej analizy przestrzennej miasta w pracach wskazano różnorakie możliwości przeprowadzenia ciągów pieszo-rowerowych. Studenci w swoich pracach przeanalizowali bezkolizyjność ścieżek
z ruchem kołowym oraz wprowadzili nową jakość przestrzenną, polegającą na odciążeniu stref śródmiejskich z ruchu samochodowego. Każdy projekt ciągów pieszo-rowerowych rozpoczynał się od oceny istniejącego potencjału przestrzeni. Intencją było zwiększenie dostępności pomiędzy śródmieściem, terenami zielonymi, sportowo-rekreacyjnymi oraz zamieszkania zbiorowego. Stworzono mapę z głównymi ciągami komunikacji kołowej, istniejącymi ścieżkami rowerowymi oraz głównymi/ważnymi obiektami użyteczności publicznej: kampusy uniwersyteckie, szkoły, szpital, przychodnie, centra handlowe, obiekty kultury i sportu. Każda z koncepcji projektowych zawiera własne rozwiązanie sieci obwodowych i wewnątrzmiejskich ścieżek rowerowych i ciągów pieszych z punktami obsługi rowerzystów tzw. POR-ami o wyróżniającej je architekturze. Architektura ścieżek rowerowych jest tematem nadal otwartym i powinna być przedmiotem dyskusji społecznej, aby społeczeństwo mogło korzystać z każdego miejsca w swoim mieście.

Oddzielnym tematem prac badawczo-dydaktycznych są opracowania dotyczące wolnych torów w Zielonej Górze, nazwanych tak wzorem poznańskim. Nazwa nawiązuje bezpośrednio do uwolnienia otoczenia dworca kolejowego w Zielonej Górze z chaotycznej, bezładnej i szpecącej zabudowy przemysłowo-magazynowej. Dworzec kolejowy jest wizytówką każdego miasta i centralnym węzłem przesiadkowym przyjmującym podróżnych, turystów i biznesmenów. Organizacja przestrzeni otaczającej dworzec z nową infrastrukturą usługową, komunikacyjną stały się przedmiotem opracowań projektowych studentów III roku. Podjęty temat strefy wolnych torów na przedmiocie Projektowanie zespołów i stref usługowych kierowanym przez dr hab. inż. arch. Bogusława Wojtyszyna i prowadzonym wspólnie z dr. inż. arch. P. Sobierajewiczem jest wyzwaniem dla rodzących się przemian przestrzennych w obrębie tej newralgicznej strefy miejskiej. Obszar ten jest niezmiernie ważny dla wizerunku miasta, jednak ważniejsze jest stworzenie przestrzeni komunikatywnej, komfortowej i bezpiecznej z możliwością dobrego spędzania wolnego czasu nie tylko dla podróżnych. Idea wolnych torów to uwolnienie przestrzeni dla ludzi. Współczesne miasta otwierają przestrzeń dla ludzi, wprowadzając nowoczesną architekturę i nobilitując istniejącą, aby krajobraz był żywy i otwarty dla każdego przybysza. Obecny stan otoczenia dworców PKP i PKS nie jest najlepszy. W prezentowanych pracach studenci wskazali różne warianty projektowe. Powstały różne propozycje włącznie z wykorzystaniem terenów poprzemysłowych jako antidotum dla obecnej sytuacji.
Pozostałe wykłady przeprowadzili mgr inż. arch. Justyna Juchimiuk (rozwiązania efektywne energetycznie w obiektach sportowych i zasady projektowania uniwersalnego)
i mgr inż. arch. Michał Golański (forma i konstrukcja współczesnych stadionów oraz ich krzywa widoczności). Studenci architektury I roku studiów II stopnia przygotowali także panel z miniwykładami w ramach prezentacji własnych koncepcji projektowych.
W ramach działań poniedziałkowych zaprezentowano ponadto wystawę „Architektura sportu – sport w architekturze”, przygotowaną pod kierunkiem prof. Jana Gawrona i mgr Małgorzaty Czerniawskiej. Temat ten był opracowywany przez studentów I-go i II-go roku w ciągu prawie całego semestru jako dodatkowe ćwiczenie w formie szybkich szkiców markerem. Zadanie nie było łatwe, gdyż przedstawienie wieloznacznej myśli w szybkiej, graficznej notatce prowadziło najczęściej do zbyt jednoznacznych rozwiązań, jak widok stadionu, pływalni czy siłowni. Dopiero po jakimś czasie udało się wypracować szersze, bardziej abstrakcyjne podejście, dające głębszą odpowiedź i pokazujące osobisty stosunek do problemu, co zaowocowało ciekawymi, emocjonalnymi pracami zaprezentowanymi na wystawie w Galerii Uniwersyteckiej, w foyer budynku głównego UZ- A-0.
Kolejna wystawa, zatytułowana „Aktywność w mieście-struktury ruchowe”, podobnie jak wystawa modeli w ramach „Architektury sportu – aquapark”, cieszyła się dużym zainteresowaniem odwiedzających, zarówno dzieci, jak i młodzieży szkolnej z województwa lubuskiego. Prezentowała ona blisko 50 koncepcji placów zabaw. Koncepcje te zostały przedstawione w formie drewnianych modeli przestrzennych. Wzorem lat ubiegłych Katedra AIU zamierza wznowić cykl mini-archi-warsztatów dla najmłodszych, w ramach edukacji architektoniczno-urbanistycznej przy współpracy z członkami koła naukowego APZ.
Następna studencka wystawa posterowa w tzw. archi-przestrzeni czwartego piętra WBAiŚ „Współczesna architektury obiektów sportowych” dotyczyła wybranych realizacji europejskich i światowych: stadionów oraz krytych basenów. Podczas Festiwalu Nauki zarówno pierwszego jak i drugiego dnia prezentowane były prace kursowe i dyplomowe studentów I roku, studiów II stopnia. Szczególną uwagę zwróciły koncepcje Aquaparku Uniwersytetu Zielonogórskiego zlokalizowane na terenie stadionu UZ, gdzie odbywał się notabene tegoroczny festiwal, wykonane pod kierunkiem prof. dra inż. arch. Zbigniewa Bacia i mgr inż. arch. Justyny Juchimiuk.
W ramach zagadnień związanych z projektowaniem uniwersalnym odbyły się dwa warsztaty dla dzieci, młodzieży z Gimnazjum nr 2 im. Aleksandra Kamińskiego w Żarach oraz studentów architektury i członków koła naukowego APZ, połączone z sesją posterową na temat barier architektonicznych „Aktywność dla wszystkich”. Na warsztatach omówiono zasady projektowania uniwersalnego i zaprezentowano, w jaki sposób poruszają się osoby niepełnosprawne. W ramach testowania przestrzeni budynku A-8 pod względem dostępności dla osób niepełnosprawnych można było przesiąść się na wózek inwalidzki, z zawiązanymi oczyma pokonać określony dystans z pomocą białej laski czy też zapoznać się ze specyfiką tresury obecnego tego dnia na warsztatach na wydziale psa-przewodnika. Uczestnicy warsztatów przy pomocy symulatorów wad wzroku zetknęli się z podstawowymi problemami, jakie napotykają w przestrzeni publicznej osoby niewidzące i słabo widzące. Mogli także użyć przedmiotów codziennego użytku, dedykowanych osobom niewidzącym: testera kolorów, zegarka, termometru, gier planszowych oraz książek pisanych alfabetem Braille’a. Zaprezentowano również dotykową, wypukłą mapę ogrodu botanicznego w Zielonej Górze oraz przestrzenną elewację i rzut obiektu. Wykład i warsztaty na temat projektowania uniwersalnego odbyły się dzięki współpracy z pełnomocnikiem Rektora UZ ds. osób niepełnosprawnych – drem Marcinem Garbatem, Fundacją Szansa dla Niewidomych „Szansa-Chance” z Zielonej Góry, Fundacją Aktywnej Rehabilitacji-FAR oraz studenckim kołem naukowym „Architektura w Przestrzeni Zrównoważonej”.
Propozycje festiwalowe, przygotowane przez Katedrę AIU oraz członków koła naukowego „Architektura w Przestrzeni Zrównoważonej, spotkały się z dużym zainteresowaniem. Odwiedzający to zarówno grupy ze szkół podstawowych, jak również starsza młodzież licealna. Mamy nadzieję, że wykłady i prace studenckie, zwłaszcza te dotyczące całościowego podejścia do sieci ścieżek rowerowych i pieszych oraz zagadnień uporządkowania przestrzeni wokół dworca wpłyną na otwarcie dyskusji dla poprawy użyteczności i zmiany wizerunku miasta Zielona Góra.

mgr Małgorzata Czerniawska
mgr inż. arch. Justyna Juchimiuk
mgr inż. arch. Michał Golański
dr Michał Pszczółkowski
dr inż. arch. Piotr Sobierajewicz